Menu

Znaczenie ruchu dla rozwoju dziecka

Ruch jest przejawem życia, towarzyszy człowiekowi od chwili narodzin. Jest czynnikiem kształtującym jego organizm i funkcje. Rozwija i wzmacnia wszystkie układy organizmu, wywierając wpływ na ich budowę i sprawność.

Człowiek potrzebuje aktywności fizycznej tak samo, jak pożywienia i powietrza. Jest to szczególnie ważne u dzieci, które znajdują się w fazie intensywnego wzrostu, wzmacniania i doskonalenia. Występujący u dzieci często tzw. „głód ruchu” jest właśnie wyrazem podświadomej chęci zaspakajania tej potrzeby, stanowiącej jeden z elementów stymulujących rozwój. Dlatego też aktywność ruchowa winna być rozwijana już od najniższego szczebla edukacji. Jej ograniczanie jest zdecydowanie niekorzystne, gdyż opóźnia rozwój ruchowy i fizyczny dziecka. Może też źle wpływać na jego psychikę. Dziecko mniej sprawne ruchowo już w wieku przedszkolnym bywa niejednokrotnie izolowane przez rówieśników (bo psuje zabawę). Odsunięcie od zabaw z rówieśnikami utrudnia proces uspołeczniania. Natomiast ograniczanie aktywności fizycznej u dorosłych, związanej z ułatwieniami życia wynikającymi ze zdobyczy cywilizacji, jest wielokrotnie jedną z przyczyn coraz częstszych chorób serca, bólów krzyża, osteoporozy i innych.

Dlatego coraz częściej na całym świecie szczególną rangę przypisuje się aktywizacji ruchowej współczesnego człowieka, z uwagi m.in. na funkcje stymulujące, adaptacyjne, korekcyjne czy wreszcie kompensacyjne.

Stała aktywność fizyczna, zwłaszcza w okresie rozwoju, pełni podobną rolę, jak trening w przygotowaniu sportowców. Mięśnie wykonujące pracę zwiększają swój przekrój, objętość, siłę i sprężystość. Równocześnie następuje wzmocnienie, pogrubienie i wzrost elastyczności i wytrzymałości ścięgien oraz wiązadeł. Korzystne zmiany zachodzą również w kościach, gdyż ruch sprzyja ich mineralizacji. Ponadto wysiłek fizyczny mobilizuje układ krążeniowo-naczyniowy. Występujące przy pracy mięśni większe zapotrzebowanie na transportowane przez krew środki odżywcze i tlen powoduje szybsze krążenie krwi, przez co wzrasta akcja serca, które wzmacnia się i rozbudowuje.

Ruch uaktywnia układ oddechowy, gdyż płuca muszą wykonać zwiększoną pracę. Oddech przy wysiłku staje się głębszy i szybszy. Dzięki temu wzrasta pojemność życiowa płuc, przez co większa ilość przyswajanego tlenu dociera do rozwijających się narządów. Aktywność fizyczna pobudza dojrzewanie układu nerwowego; szybciej dojrzewają ośrodki mózgu odpowiadające za ruch, przez co przyspieszony zostaje rozwój motoryczności.

Dzięki ruchowi dziecko poznaje otaczający je świat, wzbogaca swoje doświadczenia, kształtuje pamięć i uwagę, a także rozwija swoją samodzielność. Zabawy i ćwiczenia w grupie uczą zachowań prospołecznych – dziecko zdecydowanie łatwiej podporządkowuje się obowiązującym normom i zasadom.

Aktywność ruchowa wpływa na rozwój charakteru i osobowości młodego człowieka, a rakże rozwija zdolności zaadoptowania się, czyli przystosowania organizmu dziecka do zmieniających się warunków życia: klimatu, temperatury, wilgotności, ciśnienia, warunków społecznych i materialnych, pracy, nauki czy wreszcie trudności dnia codziennego.

Przez ruch i ćwiczenia fizyczne dziecko hartuje swój organizm, przez co podwyższa się granica tolerancji na bodźce czy czynniki działające ze strony środowiska. Najczęściej przez zahartowanie rozumie się wyrobienie odporności na zimno. Ale w szerszym ujęciu dotyczy także odporności na inne elementy klimatu (ciepło, ciśnienie atmosferyczne, wiatr, wilgotność powietrza), środowiska (hałas, kurz, zadymienie), warunki pracy i nauki, a także odporność na czynniki psychiczne (stres) i społeczne.

Ruch jako czynnik korzystny, prozdrowotny, ma też inną funkcję do spełnienia. Powinien zrównoważyć bilans bodźców działających na młody organizm. Ma wyrównać niekorzystne działanie takich bodźców, jak np.: telewizja czy komputer. Wpływając na ożywienie organizmu aktywność fizyczna ma za zadanie przywrócić niezbędną dla prawidłowego rozwoju organizmu dziecka równowagę czynników korzystnych i szkodliwych.

Funkcja korekcyjna (naprawcza) musi być wykorzystywana w tych przypadkach, gdy inne wymienione wyżej funkcje wychowania fizycznego okażą się niedostatecznie skuteczne, gdy działania profilaktyczne, jakie pełni kompensacja, okażą się niewystarczające. Działania korekcyjne stosuje się najczęściej u dzieci z wadami postawy, ale można je wykorzystywać u dzieci z otyłością, astmą czy niektórymi zaburzeniami układu krążenia. Funkcję korekcyjną zaliczymy do funkcji terapeutycznych i leczniczych.

Pamiętajmy więc, że aktywność ruchowa to ważny element:

prawidłowego rozwoju organizmu, jego układów i narządów,

rozwijania funkcji i wydolności organizmu,

tworzenia poprawnej postawy i budowy ciała,

przystosowanie do życia w otaczającym środowisku przyrodniczym i społecznym

zapobieganie chorobom,

rozwoju psychicznego i społecznego,

terapii wielu zaburzeń i chorób.